En Liberté sabemos o que cambia cando hai traballo digno. Por iso celebramos un fito que sentimos profundamente noso: a nosa cociña, «Cocina Liberté», está habilitada como PUPAA (Pequena Unidade Produtiva de Alimentos Artesanais) comunitaria. Somos a primeira PUPAA comunitaria autoxestionada por persoas en situación de cárcere habilitada en Arxentina.
Que é unha PUPAA
As PUPAA son pequenas unidades que elaboran alimentos artesanais, de pequena escala e baixo risco sanitario, en cociñas individuais ou comunitarias. Naceron coa Resolución 150/2020 do Ministerio de Desenvolvemento Agrario da Provincia de Buenos Aires, que creou o Rexistro Provincial de Pequenas Unidades Produtivas de Alimentos Artesanais (publicado no Boletín Oficial o 4 de decembro de 2020).
A idea é pasar dun enfoque punitivo a un preventivo e educativo: recoñecer as producións de pequena escala —con forte arraigo territorial— e integralas no sistema alimentario formal. O trámite é gratuíto, con trazabilidade por código QR, formación de quen produce e habilitación sanitaria provincial. As PUPAA poden ser individuais ou comunitarias.
Unha habilitación que é un fito
A nosa unidade está inscrita como PUPAA N° 02-045-000032, habilitada como PUPAA Comunitaria polo Ministerio de Desenvolvemento Agrario bonaerense en agosto de 2023. Funciona dentro da Unidade Penal N°15 de Batán e elabora unha ampla variedade de produtos: panificados, alfajores, coniños con dulce de leche, galletas e biscoitos, almíbares, encurtidos en vinagre, garrapiñadas, froitas e verduras deshidratadas, prepizzas e tortas fritas, entre outros.
Os datos do certificado dan a dimensión formal do fito: o titular é a Cooperativa de Traballo Liberté (CUIT 30-71797124-4) e o establecemento figura inscrito como «Cocina Liberté» no Rexistro Provincial de Pequenas Unidades Produtivas de Alimentos Artesanais, por expediente EX-2023-31976580-GDEBA-DSTAMDAGP.
Na súa condición de titular da PUPAA N° 02-045-000032 Cocina Liberté, ubicada en Ruta 88 Km 8,5, na localidade de Batán, partido de General Pueyrredón, atópase habilitada como PUPAA Comunitaria.
Que o Estado provincial recoñeza e habilite unha cociña autoxestionada por persoas en situación de cárcere ten un peso que vai máis alá do administrativo: mostra que, con acompañamento e oportunidades, dentro tamén se produce traballo formal, de calidade e con valor engadido.
O traballo e as redes que o fixeron posible
Este logro é colectivo, pero ten un primeiro impulso con nome propio: a idea naceu dunha proposta de Erica Ávila Echeveste, colaboradora de Liberté, que suxeriu comezar polo concreto —axeitar a cociña ás condicións necesarias e impartir os cursos de manipulación de alimentos—. De aí, da formación e a posta a punto do espazo, medrou todo o demais. Pero Erica non quedou na idea: segue sumándose ás actividades de cociña saudable e responsable —cocinamos xunto a ela— e acompaña a Liberté en cada nova proposta, igual que Jorge Taylor.
No camiño foi clave a presenza do médico veterinario Jorge Taylor —docente da Universidade Nacional de Hurlingham (UNAHUR) e director do Programa de Elaboración Segura de Alimentos (PESAL)—, naquel momento inspector de PUPAA, que se fixo presente na prisión, en Liberté, para comprobar o espazo e outorgar a habilitación. Todo entrelázase coa nosa aposta pola soberanía alimentaria e coa Diplomatura Cultivando Soberanía da Universidade Liberté.
Unha cociña que sostén a vida comunitaria
Antes que nada, a cociña sostén a vida cotiá de Liberté: co que se elabora funcionan o comedor comunitario e o almorzo comunitario, e agasállase a quen nos visita. É tamén a aula dos cursos de gastronomía que se imparten en Liberté con certificación da Universidade Liberté: apréndese o oficio elaborando alimento que despois comparte a comunidade Liberté.
Por que nos importa
Unha PUPAA é moito máis que un rexistro: é unha forma de recoñecer o traballo de pequena escala e darlle lugar no sistema formal. Para nós e nós significa producir alimentos sans, seguros e artesanais desde o cárcere e formarse nun oficio. E significa, sobre todo, demostrar que con oportunidades dentro tamén se constrúe futuro: traballo digno, feito coas propias mans e con identidade.
