José L é un mozo que dende hai un tempo está en situación de cárcere na unidade penitenciaria de máxima seguridade da localidade de Batán. Para el, o punto de inflexión chegou ao ingresar en Liberté, un colectivo de autoxestión que propón o cambio a través do traballo, o estudo, os deportes, o esparexemento e diversas actividades, malia a situación de encerro na que se atopan quen asiste a diario.
Dun pavillón pechado a un espazo aberto
En diálogo con Radio Liberté, José describiu as súas primeiras sensacións:
Síntome ben, a verdade é que é un lugar tranquilo. É un lugar no que se pode falar coa xente, enténdente, escóitante. Cando un se sente mal, están eles aí para botarche unha man e todas esas cousas, boas. Hai moito compañeirismo, é un lugar tranquilo, moi bo.
Sobre a diferenza entre o encerro e este novo espazo, afirmou:
Non só o cambio é físico, senón que o teu cambio é mental, emocional.
«Cambioume a cabeza cen por cento»
Con catro meses na comunidade, José asegura que a súa perspectiva cambiou por completo.
Levo catro meses no espazo e cambioume todo na cabeza, o cen por cento, porque xa non me sinto encerrado. Agora estou nun lugar aberto todo o día, ao aire libre, aquí hai bo compañeirismo. Aquí un pode traballar, facer deporte, hai moitas cousas. É un lugar precioso e cambioume todo. Eu estaba sempre nun lugar pechado. Ao estar aquí todo o día ao aire libre, coa xente, con compañeiros cos que xogamos ao fútbol, facemos moitas cousas. Todo é distinto e para ben.
A súa rutina en Liberté comeza ás 9 da mañá traballando na horta. Ao mediodía xanta e ás 14 comeza con fútbol tenis e fútbol clásico. Os martes e xoves, ás 16, participa no curso de cociña. Ademais, asiste ao gabinete de psicoloxía que ten como servizo Liberté unha vez cada 15 días.
O impacto esténdese ao seu contorno familiar.
A miña familia séntese ben, contenta de saber que estou facendo cousas. Están felices do progreso que tiven eu en tan poucos meses, porque a verdade é que nunca estivera nun lugar así como este e síntome a verdade moi ben aquí en Liberté. A miña familia tamén se sente moi ben sabendo que podo estar neste lugar, traballando e facendo as cousas que fago.
Os informes de Liberté xa chegan aos xulgados
Un dato central do proceso de José L é o recoñecemento institucional. Os xulgados fixéronse eco da existencia e dos propósitos de Liberté e xa reciben os informes do actuado por quen integra a comunidade, á hora de avaliar se a persoa pode acceder aos dereitos de lei que solicita en cada caso. Eses dereitos poden incluír unha saída transitoria, unha liberdade condicional, unha liberdade asistida ou un conxunto de instancias orientadas á recuperación da liberdade de forma parcial ou definitiva.
No caso de José, o seu avogado presentou perante a Xustiza os informes sobre o traballo, o estudo e as actividades recreativas realizadas en Liberté. O trámite iniciouse despois de que a Fiscalía apelase a saída transitoria que fora outorgada polo xuíz, argumentando que o mozo non tiña traballo.
Fronte a esa obxección, a defensa decidiu presentar perante a Casación os informes laborais, de capacitación e de acompañamento desenvolvidos en Liberté. A documentación acredita que José traballa, capacítase en cociña, estuda e conta con espazos de esparexemento, contradicindo o sostido pola Fiscalía. O obxectivo é que quede confirmada e firme a decisión do xuíz que lle outorgou a liberdade transitoria.
A fiscal dicía que eu non tiña traballo, pero agora presentouse todo o que estou facendo aquí en Liberté. Xa me puxeron a pulseira e xa comecei a saír e a reencontrarme coa miña familia.
Actualmente, agárdase a resolución da Casación.
«É como estar na rúa, nun lugar libre»
Para José, Liberté representa unha ruptura coa lóxica carceraria.
Para min, Liberté é un lugar tranquilo, un ambiente distinto ao que estamos afeitos a vivir no ambiente carcerario. Non ten nada que ver unha cousa coa outra. Ademais é como se estivese na rúa, nun lugar aberto, libre. Podes andar tranquilo, ninguén che di nada, ninguén te molesta, non andas con problemas, non discutes con ninguén. É un lugar moi distinto ao que estamos afeitos a vivir dentro do cárcere.
Ao rematar a entrevista no estudo de Radio Liberté despedímonos de José L, desexándolle o mellor para esta etapa na que xa pode saír e compartir tempo coa súa familia e amigos. Mentres a Casación resolve, búscase que quede firme a decisión do xuíz e que se recoñeza de maneira definitiva o proceso que José sostén a diario en Liberté.
